Isolatie en lage-temperatuurverwarming

Waarom isoleren eerst?

Een warmtepomp verwarmt met water van een lagere temperatuur dan een cv-ketel. In een goed geïsoleerd huis is dat genoeg. In een huis dat veel warmte verliest, moet de warmtepomp harder werken en zwaarder zijn. Dat maakt hem duurder in aanschaf en in gebruik. Isoleren vóór u een volledige warmtepomp kiest, is daarom meestal de slimste volgorde.

Welke isolatie is nodig?

Milieu Centraal noemt als minimum voor een volledige warmtepomp redelijke isolatie:

• dakisolatie van 8 tot 12 cm (Rc-waarde 2,5 of hoger);
• vloerisolatie van 8 tot 12 cm (Rc-waarde 2,5 of hoger);
• een geïsoleerde spouwmuur;
• HR++-glas.

De Rc-waarde geeft aan hoe goed een constructie warmte tegenhoudt: hoe hoger, hoe beter. Bij een woning uit 1992 of later is dit niveau vaak al aanwezig. Bij oudere woningen hangt het af van wat er sindsdien is verbeterd.

Isoleren per onderdeel

• Dak: vaak de grootste winst, omdat warmte opstijgt. Kan van binnenuit of bij vervanging van de dakpannen van buiten.
• Spouwmuur: als er een lege spouw is, kan die worden gevuld. Dat gaat meestal snel en zonder verbouwing.
• Vloer: via de kruipruimte, met platen of een spuitlaag. Dit geeft ook warmere voeten.
• Glas: HR++- of triple glas, soms met nieuwe kozijnen.

En het energielabel?

Er is geen wettelijk minimumlabel voor een warmtepomp. Het energielabel geeft wel een indruk van hoe zuinig uw huis is, maar zegt niet alles: het label telt bijvoorbeeld ook zonnepanelen mee. Voor de keuze van een warmtepomp gaat het om het warmteverlies van uw woning. Een installateur of energieadviseur kan dat berekenen.

Kierdicht maken en ventilatie

Naast isolatie helpt het om kieren te dichten, bijvoorbeeld bij ramen, deuren en de aansluiting van vloer en muur. Dat is vaak goedkoop. Zorg wel voor goede ventilatie: een goed geïsoleerd, kierdicht huis heeft frisse lucht nodig via roosters of een ventilatiesysteem.

Wat is lage-temperatuurverwarming?

Een cv-ketel verwarmt het water vaak tot 60 à 80 °C. Een warmtepomp werkt het zuinigst met een lage aanvoertemperatuur; volgens Milieu Centraal is het maximum meestal 45 tot 55 °C. Bij zo'n lagere temperatuur hebt u een groter verwarmend oppervlak nodig om dezelfde warmte af te geven. Dat heet lage-temperatuurverwarming (LTV).

Zo test u uw radiatoren

Zet op een koude dag de aanvoertemperatuur van uw cv-ketel op 50 tot 55 °C en laat dat een paar dagen zo. Wordt het in alle kamers warm genoeg? Dan zijn uw radiatoren waarschijnlijk geschikt. Blijft een kamer koud, dan kan alleen in die kamer een grotere radiator nodig zijn.

Anders stoken

Met lage-temperatuurverwarming warmt het huis trager op. Milieu Centraal raadt aan de thermostaat 's nachts of als u weg bent hooguit 1 tot 2 graden lager te zetten. Een gelijkmatige temperatuur is met een warmtepomp zuiniger dan steeds flink op- en afschakelen.

Subsidie voor isolatie

Woningeigenaren kunnen ISDE-subsidie krijgen voor isolatie. Volgens Milieu Centraal (2026) kunt u extra subsidie krijgen als u binnen 24 maanden ook isoleert naast de warmtepomp. Bekijk de actuele bedragen en voorwaarden op rvo.nl.

De volgorde

1. Isoleer dak, vloer, spouw en glas waar dat nog niet is gedaan.
2. Dicht kieren en zorg voor goede ventilatie.
3. Test of uw radiatoren voldoen bij lage temperatuur.
4. Laat het warmteverlies berekenen en kies daarna pas het vermogen van de warmtepomp.

Een energieadviseur kan een maatwerkadvies maken met de beste volgorde voor uw huis. Zo voorkomt u dat u later dubbel werk doet, bijvoorbeeld door eerst een warmtepomp te kopen die na het isoleren te groot blijkt.

Is volledig isoleren nu (nog) niet haalbaar? Dan kan een hybride warmtepomp een tussenstap zijn; zie geschikt? Wilt u weten wat het totaal kost, lees dan kosten en subsidie.